Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanunu açısından, ticari kazançlarda; teslim, teslim sayılan haller ve hizmet ifalarında, tahakkuk esası getirilmiş olup, bedel tahsil edilmediği halde gelir elde edilmiş sayılmaktadır. Serbest meslek kazançlarında ise hizmet ifasında bedelin tahsil edilmesi halinde gelir elde edilmiş sayılmaktadır.

Teslim:
a) Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Bir malın alıcı veya onun adına hareket edenlerin gösterdiği yere veya kişilere tevdii teslim hükmündedir. Malın alıcıya veya onun adına hareket edenlere gönderilmesi halinde, malın nakliyesinin başlatılması veya nakliyeci veya sürücüye tevdi edilmesi de teslimdir.
b) Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının iki veya daha fazla kimse tarafından zincirleme akit yapılmak suretiyle, malın bu arada el değiştirmeden doğrudan sonuncu kişiye devredilmesi halinde, aradaki safhaların her biri ayrı bir teslimdir.
c) Su, elektrik, doğalgaz, ısıtma, soğutma ve benzeri şekillerdeki dağıtımlarda mal teslimidir.
d) Kap ve ambalajlar ile döküntü ve tali maddelerin geri verilmesinin mutat olduğu hallerde teslim, bunlar dışında kalan maddeler itibariyle yapılmış sayılır. Bunların yerine aynı cins ve mahiyette kap ve ambalajlar ile döküntü tali maddelerin geri verilmesinde de aynı hüküm uygulanır.
e) Trampa iki ayrı teslim hükmündedir.

Teslim Sayılan Haller:
a) Vergiye tabi malların her ne surette olursa olsun vergiye tabi işlemler dışındaki araçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi,
b) Vergiye tabi malların, üretilip teslimi vergiden istisna edilmiş olan mallar için her ne surette olursa olsun kullanılması veya sarfı,
c) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devri,
d) Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin işletmede kullanılmak üzere imal veya inşa edilmesi halinde Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre bu kıymetlerin aktife alınması veya kullanılmaya başlanması.

Hizmet:
a) Teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir. Bu işlemler, bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi şekillerde gerçekleşebilir.
b) Bir hizmetin karşılığının bir mal teslimi veya diğer bir hizmet olması halinde bunların her biri ayrı işlem olup, hizmet veya teslim hükümlerine göre ayrı ayrı vergilendirilirler.

Hizmet Sayılan Haller:
a) Vergiye tabi bir hizmetten, işletme sahibinin, işletme personelinin veya diğer şahısların karşılıksız yararlandırılması hizmet sayılır.
Teslim, teslim sayılan hallerde veya hizmet, hizmet sayılan hallerde Vergi Usul Kanununun 229’uncu maddesine göre fatura, 233’üncü maddesine göre perakende satış vesikası veya ödeme kaydedici cihaz fişi, 234’üncü maddesine göre gider pusulası, 235’inci maddesine göre müstahsil makbuzu 236’ncı maddesine göre de Serbest Meslek Makbuzu tanzim edilme zorunluluğu bulunmaktadır.
Bunlardan perakende satış fişi veya ödeme kaydedici cihaz fişi, gider pusulası, müstahsil makbuzu teslim veya hizmet ifası anında tanzim edilmesi gerekmektedir.
Fatura ise sevk irsaliyesi tanzim edilmesi halinde yedi gün içinde kesilebilme müddeti bulunmaktadır.
Serbest meslek makbuzu ise tahsilata bağlı olup tahsilat yapıldığı anda kesilmesi gerekmektedir.
Gelir Vergisi Kanununa göre fatura tanzim edildiğinde tanzim tarihine göre gelir yazılması gerekmekte ise de Katma Değer Vergisi Kanununa göre teslim veya teslim sayılan hallerde yani sevk irsaliyesinin tanzim tarihine göre beyan edilme zorunluluğu bulunmaktadır.

Vergi Usul Kanunu İle Katma Değer Vergisi Kanunundaki Çelişki:
Sevk irsaliyesinde satılan malın cinsi ve miktarı yazılmakta olup tutarları yazılmamaktadır. Sevk irsaliyesi tanzimi halinde her ne kadar faturanın 7 günlük süre içinde tanzim edilme müsaadesi bulunmakta ise de ayın sonlarına doğru örneğin ayın 30’unda sevk irsaliyesi tanzim edilmesi halinde faturanın da yine ayın sonunda kesilmesi mecburiyeti ortaya çıkmaktadır. Çünkü Katma Değer Vergisi Kanununa göre sevk irsaliyesi tarihine göre beyan edilme mecburiyeti bulunmaktadır.
Burada Vergi Usul Kanunu ile Katma Değer Vergisi Kanunu arasında çelişki ortaya çıkmaktadır.

Vergi Kanunlarında yapılacak değişikliklerde Vergi Usul Kanununun 231’inci maddesinin 5’inci fıkrasında “Tanzim edilecek sevk irsaliyesi tarihi ayın bitimine 7 günden az kalmışsa en geç ay sonu itibariyle fatura tanzim edilir.” şeklinde ilave yapılması tatbikatta yapılan işlemi yasal hale getirecektir.
Hizmet veya hizmet sayılan hallerde Vergi Usul Kanununun 239’uncu maddesine göre serbest meslek makbuzunun tanzim edilebilmesi için bedelin tahsil edilmesi gerekmektedir. Bedel hangi ay veya yılda tahsil edilmişse o ayın veya yılın geliri olmaktadır.

Ancak Katma Değer Vergisi Kanunu ise serbest meslek kazançlarında hizmet ifa edilmişse bedel tahsil edilmese dahi beyan mecburiyeti getirmektedir.
Belgesi tanzim edilmeyen serbest meslek kazancı için Katma Değer Vergisi beyanının nasıl yapılabileceği sorusu ortaya çıkmaktadır.
Bedel resmi makamlarca bir tarifeye bağlanmışsa bu tarifedeki bedel, tarife yoksa emsal bedeli Katma Değer Vergisi matrahını teşkil etmektedir.
Burada da Vergi Usul Kanunu ile Katma Değer Vergisi Kanunu çelişmektedir.

Ya Vergi Usul Kanununun 239’uncu maddesi değiştirilerek serbest meslek makbuzlarının da hizmetin ifası halinde tanzim edilme mecburiyeti getirilmeli veya Katma Değer Vergisi Kanunundaki madde değiştirilerek hizmet ifalarında bedelin tahsil edilmesi halinde beyan edilme mecburiyeti getirilmelidir.

Günümüzde Vergi Kanunlarında yapılacak değişiklikler bulunmaktadır. Her iki konuda da gerekli düzenlemeler yapılırsa uygulama daha açıklığa kavuşacaktır.

        Mahir AKYOL
Emekli Vergi Denetmeni  

Bu yazıya ilk yorumu yazın

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.4